BAKI, 23 iyun. TELEQRAF

Bir əsrdən çox əvvəl Sibirin səmasında (Rusiya) müəmmalı partlayış baş verdi, bundan sonra müasir meqapolis ölçüsündə meşə məhv oldu.

Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə “Space Daily” yazıb.

1908-ci il iyunun 30-da baş verən partlayış nəticəsində yüzlərlə kilometr uzaqlıqdakı adamlar Günəşdən daha parlaq işıq sütunu gördülər, şok dalğası insanları yerə yıxdı, pəncərələri sındırdı. Partlayışın gücü 10-15 meqaton olaraq qiymətləndirilir, bu, Xirosimaya atılan atom bombasından təxminən min dəfə çoxdur.

Təxminən 2 000 kvadrat kilometr ərazidə yerləşən meşə bir anın içində məhv oldu, 80 milyondan çox ağac aşdı. Amma ətrafda nə çuxur, nə krater, nə də meteorit tapıldı. Bu, sonradan “Tunquska hadisəsi” adı ilə tarixə düşdü.

İlk elmi ekspedisiya həmin bölgəyə yalnız 1927-ci ildə çatdı. Tədqiqatçı Leonid Kulik nəhəng krater tapacağını gözləyirdi. Ancaq bunun əvəzinə milyonlarla aşmış ağac gövdəsi və tam mərkəzdə bir neçə diqqətçəkən ağac gördü - yanmış vəziyyətdə olsalar da, dik dayanmışdılar, sanki partlayış onların düz üzərində baş vermişdi.

Alimlər bu sirli hadisənin izahını yalnız XX əsrin sonlarında verə bildilər. Təxminən 50-60 metr diametrə malik asteroid saniyədə 27 kilometr sürətlə Yer kürəsinin atmosferinə daxil olmuşdu. Belə sürətdə onun qarşısındakı hava geri çəkilməyə macal tapmır, yüksək təzyiq və istilik divarına çevrilir. Səma cismi bu yüklənməyə tab gətirməyərək Yerin səthindən bir neçə kilometr hündürlükdə parçalanıb və faktiki olaraq buxarlanıb, bütün enerjisini zərbə dalğası şəklində aşağıya yönəldib. Nəticədə meşəni məhv edib, özü isə hələ havada olarkən parçalanaraq yoxa çıxıb.

2013-cü ildə isə xeyli kiçik - cəmi 20 metr enində olan meteorit Çelyabinsk (meteorit hadisəsi) üzərində partlayıb, təxminən 1500 nəfərin xəsarət almasına səbəb olub.

Elm adamlarının fikrincə, Tunquska obyektinə bənzər cisim böyük bir şəhərin üzərində partlasaydı, nəticələr müqayisəolunmaz dərəcədə daha dəhşətli olardı.