BAKI, 1 oktyabr. TELEQRAF

Elm adamları sözün əsl mənasında cəhənnəmdə - 64°C-yədək temperaturda yaşaya bilən birhüceyrəli orqanizm kəşf ediblər. Söhbət Incendiamoeba cascadensis adlandırılan yeni eukariot amöb növündən gedir. Ona həmçinin “od amöbü” adı verilib.

Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə “Popular Mechanics” məlumat yayıb.

ABŞ-nin Sirakuza Universitetindən mikrobioloq Beril Rappaportun rəhbərlik etdiyi komanda bu orqanizmi Kaliforniyadakı Lassen Vulkan Milli Parkının ərazisində yerləşən Hot Springs Creek geotermal axınında kəşf edib. Tədqiqatçılar son dərəcə yüksək temperaturun olduğu şəraitdə yaşaya bilən bakteriya və arxeyləri araşdırarkən, eukariotların da oxşar şəraitə dözüb-dözə bilmədiyini yoxlamağa qərar veriblər.

Əvvəllər belə yüksək temperaturlara əsasən prokariotların davam gətirdiyi düşünülürdü. Eukariot hüceyrələr daha mürəkkəb quruluşa malikdir; onların nüvəsi və yüksək temperaturun təsirinə həssas hesab edilən orqanoidləri var. Amma alimlər geotermal su hövzələrindən nümunələr götürülərkən bir neçə amöb ştammını təcrid edə biliblər.

Laboratoriyada bu amöblər 145°F (təxminən 63°C) temperaturda belə bölünməyə davam ediblər. 147°F (64°C) temperaturda çoxalma dayansa da, amöblər hələ də hərəkət edə və bakteriyaları ovlaya biliblər. Beləliklə, onlar eukariotlar üçün bundan əvvəl məlum olan 140°F (60°C) temperatur rekordunu keçiblər.

“Həyatın sərhədində fiziki amillərin öyrənilməsi hüceyrə biologiyasının məhdudiyyətləri və həyatın harada yaranıb mövcud ola biləcəyi barədə anlayışımızı genişləndirə bilər”, - Rappaport və həmkarları araşdırmada qeyd ediblər.

Genetik analiz göstərib ki, Incendiamoeba yüksək temperatur zamanı DNT-ni, zülalları və orqanoidləri sabitləşdirməyə kömək edən genlər toplusuna malikdir. Adətən həddindən artıq temperatur tərəfindən pozulan düzgün zülal qatlanmasında iştirak edən genlər xüsusilə aktivdir.

Tədqiqatçılar həmçinin amöbün genomunda Yellouston və Yeni Zelandiya da daxil olmaqla digər geotermal bölgələrdə olan termofillərdə olduğu kimi, DNT ardıcıllıqları tapdılar, bu da hələ kəşf edilməmiş digər əlaqəli növlərin mövcudluğunu göstərə bilər.

“Bu kəşf eukariot hüceyrənin dözə biləcəyi real maksimal temperaturun nə qədər olması ilə bağlı sual doğurur”, - Rappaport deyib.

Oxşar orqanizmlər potensial olaraq digər vulkanik bölgələrdə, qeyzerlərdə və ya okeanın dibindəki hidrotermal mənbələrin yaxınlığında da mövcud ola bilər. Bu kəşf Yer kürəsindən kənarda həyatın axtarışı baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Incendiamoeba Yer şəraitinə uyğunlaşmış olsa da, onun ekstremal istiyə davam gətirmək qabiliyyəti astrobioloqlara mürəkkəb həyat formalarının hansı növlərinin əlverişsiz mühitlərdə potensial olaraq mövcud ola biləcəyini müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər.