BAKI, 23 sentyabr. TELEQRAF

İnsan beyni tək və ortaq mənbədən deyil, iki fərqli progenitor hüceyrə populyasiyasından inkişaf edir. Bu isə təkamülün iki qədim sinir sistemini bir orqanda birləşdirmiş ola biləcəyini göstərir.

Teleqraf xəbər verir ki, “Nature Neuroscience” jurnalında dərc olunan araşdırmada siçan embrionlarında beynin formalaşmasının ən erkən mərhələləri tədqiq edilib.

Tədqiqatçılar Otx2 genini ifadə edən və ön beyinlə orta beynə çevrilən, həmçinin Gbx2 genini ifadə edən və arxa beyni formalaşdıran hüceyrə populyasiyalarını müəyyən ediblər. Bu populyasiyalar inkişafın başlanğıcından etibarən ayrı-ayrı inkişaf yollarını izləyib və fərqli xromatin konfiqurasiyaları nümayiş etdiriblər.

“İlk dəfə beynin ön hissəsinin beynin arxa hissəsindən tamamilə fərqli progenitor hüceyrədən əmələ gəldiyini göstərdik”, - Stanford Universitetinin biologiya üzrə dosenti, tədqiqatın baş müəllifi Kayl Lo deyib.

Ön beyin dil, şüur və mücərrəd düşünmə qabiliyyətini təmin edir, arxa beyin isə tənəffüs, ürək döyüntüsü, yuxu və aclıq kimi mühüm avtomatik funksiyaları idarə edir. Burada həmçinin üz, boğaz və dil əzələlərini idarə edən neyronlar yerləşir.

Tədqiqatın nəticələrindən istifadə edən elm adamları insanın pluripotent kök hüceyrələrini funksional arxa beyin motor neyronlarına uğurla yönəldə biliblər. Laboratoriyada yetişdirilən hüceyrələr udma və üz hərəkətlərinə nəzarət edən nahiyələrlə əlaqəli elektrik siqnalları və zülallar yaradıb.

Kəşf ALS kimi də tanınan amiotrofik lateral skleroz və onurğa əzələ atrofiyası və ya SMA ilə bağlı tədqiqatları yaxşılaşdıra bilər, çünki hər iki xəstəlik arxa beyin neyronlarına zərər verir.

“İndi bu ağır xəstəlikləri daha yaxşı anlamaq və onlar üçün regenerativ müalicə üsullarının hazırlanması istiqamətində işləmək üçün modelimiz var”, - tədqiqatın həmmüəlliflərindən biri Rayan Cohay bildirib.

Eyni inkişaf bölgüsünə dair sübutlar toyuqlarda, zebra balıqlarında və palıd qurdlarında da aşkar edilib və bu nümunənin 500 milyon ildən də çox əvvələ gedib çıxdığı müəyyən olunub.

“Tədqiqatımız göstərir ki, təkamül mövcud iki sinir sistemini məkan baxımından bir-birinə yaxınlaşdırıb. Biz beyni iki ayrı hissə kimi formalaşdıran bu ilkin mexanizmə əsaslanırıq”, - Lo qeyd edib.