BAKI, 18 sentyabr. TELEQRAF

Çinin Siçuan əyalətində onilliklər ərzində aparılan qazıntılar zamanı minlərlə ritual əşya - qabarıq gözləri olan bürünc maskalar, fil sümüyündən və nefritdən hazırlanmış alətlər, eləcə də təyinatı hələ də mübahisə mövzusu olan qalan heykəlciklər aşkar edilib. Amma bir əşya digərlərindən çox fərqlənir.

Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə “Daily Galaxy” məlumat yayıb.

Çuxurun cənub divarına şaquli şəkildə yerləşdirilmiş, uzunluğu təxminən 20 santimetr olan balta formalı artefakt üç min il ərzində orada qalıb. Arxeoloqlar onu ətrafındakı torpaqla birlikdə ehtiyatla çıxararaq laboratoriyaya çatdırıblar.

Analiz göstərib ki, bu əşya həmin dövrdə Sansinduy mədəniyyətinin sakinlərinin özləri tərəfindən hazırlana biləcək heç bir metaldan düzəldilməyib. Artefaktın kosmosdan gəldiyi düşünülür.

Artefaktın çəkisinin 90 faizi dəmirdən ibarətdir, tərkibində 7,41 faiz nikel və mikroelementlər var. Nikel bütün obyekt boyunca bərabər şəkildə paylanıb.

Elektron mikroskop vasitəsilə aparılan laboratoriya analizi nikelin təxminən 20 faiz səviyyəsində olduğunu təsdiqləyib. Bu göstərici meteorit dəmirindən hazırlanmış digər Çin tapıntılarında müşahidə olunan təxminən 11 faizlik orta göstəricidən xeyli yüksəkdir.

Elm adamlarının sözlərinə görə, belə bir eynicinsliliyi Son Şan sülaləsi dövründə mövcud olan metal emalı üsulları ilə əldə etmək olduqca çətin olardı. Metalın dənəvər strukturu isə onun Yer kürəsində yox, kosmosda baş verən tədrici soyuma prosesinin nəticəsi olduğunu göstərir.

Həmin dövrdə bürünc geniş yayılmışdı. Mis və qalaydan ibarət bu ərinti Sansinduy mədəniyyətinin çiçəkləndiyi dövrə - təxminən e.ə. 1600-1050-ci illərə qədər Çin dəmirçiləri tərəfindən son dərəcə yüksək mükəmməllik səviyyəsinə çatdırılmışdı.

Çində dəmirin əridilməsi yalnız təxminən e.ə. 800-cü ildə geniş yayılmağa başlamışdı. Lazımi temperatura çatmaq üçün tələb olunan texnologiya da həmin dövrdə ortaya çıxmışdı.

Siçuan Universitetindən Hayçao Linin rəhbərlik etdiyi komanda tapıntını “Çinin cənub-qərbində aşkar edilmiş Tunc dövrünə aid meteorit dəmirindən hazırlanmış ən qədim artefakt” adlandırıb. Komandanın fikrincə, bu kəşf bölgənin metallurgiya tarixindəki mühüm boşluğu doldurur və həm regional, həm də qlobal səviyyədə dəmirdən erkən istifadə haqqında yeni təsəvvürlər yaradır.