BAKI, 9 aprel. TELEQRAF

Sakit okeanda güclü iqlim hadisəsi - El-Ninyo formalaşır, bu, yaxın aylarda bütün planet üzrə hava şəraitini ciddi şəkildə dəyişə bilər.

Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə mənbələrə istinadla CNN məlumat yayıb.

Elm adamları bu prosesin təkcə tezliklə baş verəcəyinə yox, həm də tarixdə ən güclülərdən biri ola biləcəyinə əmindirlər.

Tədqiqatçıların sözlərinə görə, El-Ninyo yayın sonu-payızın əvvəlində inkişaf etməyə başlaya bilər. Prosesin “super El-Ninyo” səviyyəsinə çatma ehtimalı da var, bu isə nadir və xeyli daha güclü variantdır. Belə hadisələr nadir baş verir, amma qlobal iqlim üçün ciddi nəticələrə səbəb olur.

El-Ninyo Sakit okeanın tropik səth sularının temperaturu orta göstəricidən ən azı 0,5°C yüksək olduqda yaranır. “Super” versiya üçün isə bu fərq 2°C-dən çox olmalıdır. Müasir iqlim modellərinin bəziləri artıq məhz belə bir ssenarini proqnozlaşdırır.

Okeanın dərinliklərində anormal dərəcədə irihəcmli isti su kütlələri qeydə alınıb. Bu su kütlələri Sakit okeanın qərbindən şərqinə doğru hərəkət edir. Bu, El-Ninyonun əsas xəbərçilərindən biri hesab olunur. Mütəxəssislər deyirlər ki, okeanın temperaturundakı dəyişikliklər atmosferdə zəncirvari reaksiyaya səbəb olur, bu da yağıntıların paylanması və küləklərin istiqamətinə qlobal miqyasda təsir göstərir.

El-Ninyonun təsiri dünyanın müxtəlif bölgələrində fərqli olacağı gözlənilir. Məsələn, Avstraliya və Cənubi Amerikanın bəzi regionlarında quraqlıq və meşə yanğınları riski artacaq, Şərqi Afrika və Asiyanın bəzi hissələrində isə güclü yağışlar və daşqınlar mümkündür. Bu hadisə adətən ABŞ-yə güclü qış fırtınaları gətirir, cənub ştatlarında subasma riskini artırır.

El-Ninyo Atlantik okeanında qasırğa mövsümünə də təsir göstərə bilər. Atmosferin yuxarı qatlarında külək sürüşməsinin güclənməsi tropik fırtınaların formalaşmasını çətinləşdirə bilər.

Alimlər həmçinin qlobal effektə diqqət çəkirlər: okeandan atmosferə böyük həcmdə istiliyin ötürülməsi planetdə orta temperaturun artımını sürətləndirir.

Əgər güclü El-Ninyo formalaşsa və qışa qədər davam etsə, 2026-2027-ci illər XIX əsrdən bəri aparılan instrumental müşahidələr dövründə ən yüksək temperatur rekordlarını yeniləyəcək. Amma alimlər onu da söyləyirlər ki, gələcək hadisənin gücü ilə bağlı hələ də ciddi qeyri-müəyyənlik var. Yaz aylarında verilən proqnozlar adətən daha az dəqiq olur, buna “yaz proqnozu baryeri” deyilir.