BAKI, 17 avqust. TELEQRAF

Avropanı bürüyən rekord istilər və quraqlıq artıq təkcə ekoloji problem deyil, qitənin aparıcı iqtisadiyyatları üçün ciddi maliyyə yükünə çevrilib. İsti hava əmək məhsuldarlığını azaldır, enerji istehsalını məhdudlaşdırır, yükdaşımaları çətinləşdirir, kənd təsərrüfatı və turizm sektorlarına təzyiq göstərir.

Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Niderlandın “Triodos Bank”ının iqtisadçıları hesablamalara əsasən məlumat yayıb.

“Triodos”un təhlilinə əsasən, isti dalğalarının ümumi iqtisadi zərəri Avropa İttifaqının ÜDM-indən 180 milyard avroya qədər vəsait silə bilər. Araşdırmalar temperatur 30 dərəcəni keçdikdən sonra əmək məhsuldarlığının nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldığını göstərir.

Fransa: nüvə energetikası risk altında

Fransada istilərin iqtisadiyyata ən ciddi təsirlərindən biri elektrik enerjisi istehsalında müşahidə olunur. Ölkədə elektrik enerjisinin üçdə ikidən çoxu atom elektrik stansiyalarında istehsal edilir.

Lakin AES-lərin soyutma sistemlərində istifadə edilən çaylarda suyun temperaturunun həddindən artıq yüksəlməsi stansiyaların fəaliyyətini məhdudlaşdırır. Çayların ekosisteminə zərər verməmək üçün stansiyaların isti suyu yenidən çaylara buraxmaq imkanları azalır və nəticədə bəzi enerji bloklarının dayandırılması zərurəti yaranır.

Temperaturun yenidən yüksəlməsi fonunda Fransanın nüvə enerjisi istehsal gücünün 15 faizədək hissəsinin müvəqqəti dayandırıla biləcəyi bildirilir.

“Triodos” iqtisadçıları Fransanın istilərdən ən çox zərər görəcək Avropa iqtisadiyyatlarından biri olacağını və ölkənin ÜDM-nə təsirin 1,4 faiz bəndinə çata biləcəyini hesablayırlar.

Almaniya: Reyn çayında yükdaşımalar iflic olur

Almaniyada əsas problem quraqlıq nəticəsində Reyn və Dunay çaylarında suyun səviyyəsinin kəskin aşağı düşməsidir.

Reyn Almaniyanın daxili yükdaşımalarında strateji əhəmiyyət daşıyır. Çay vasitəsilə kömür, xam neft, qaz və müxtəlif sənaye məhsulları daşınır.

Frankfurtun qərbində yerləşən Kaub yaxınlığında suyun səviyyəsinin kritik göstəricidən xeyli aşağı düşməsi barjaların daşıdığı yükün həcmini azaltmağa məcbur edib. Bəzi hissələrdə gəmi hərəkətinin demək olar ki, dayanma həddinə çatdığı bildirilir.

Almaniya Kimya Sənayesi Assosiasiyasının (VCI) rəhbəri Volfqanq Qrosse Entrup vəziyyətlə bağlı xəbərdarlıq edərək bildirib ki, son dərəcə aşağı su səviyyəsi logistika və təchizat zəncirlərini getdikcə daha ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.

Bu problem Almaniya sənayesinin Çin istehsalçılarının daha ucuz məhsulları ilə güclü rəqabətlə üzləşdiyi bir dövrə təsadüf edir.

İspaniyada 275 min hektar ərazi yanıb

İspaniya isə bu il Avropadakı dağıdıcı meşə yanğınlarından ən ciddi zərər çəkən ölkələrdən biridir.

Avropa İttifaqının “Copernicus” monitorinq sisteminin məlumatına görə, ölkədə yanğınlar nəticəsində təxminən 275 min hektar ərazi zərər görüb.

Bununla belə, “Oxford Economics”in təhlilinə görə, yanğınların turizm sektoruna ümumi iqtisadi təsiri gözləniləndən zəif ola bilər. Yanğından zərər çəkən bölgələr üzrə ödəniş məlumatlarında xarici turistlərin xərclərinin kəskin və uzunmüddətli azalması müşahidə edilməyib.

Ancaq yayın sonunadək İspaniyada təxminən 47 ekstremal isti günün qeydə alınacağı gözlənilir. “Triodos” hesab edir ki, istilər ölkənin iqtisadi artım göstəricisini təxminən 1 faiz bəndi azalda bilər.

Avropa Komissiyası daha əvvəl İspaniya iqtisadiyyatının 2026-cı ildə 2,8 faiz böyüyəcəyini proqnozlaşdırmışdı.

İtaliya: kənd təsərrüfatına 20 milyard avroluq zərər

Turizm və kənd təsərrüfatından yüksək dərəcədə asılı olan İtaliya da iqlim dəyişikliklərinin iqtisadi nəticələrinə qarşı xüsusilə həssas hesab edilir.

İtaliyanın “Coldiretti” kənd təsərrüfatı assosiasiyasının hesablamasına görə, son dörd ildə iqlim hadisələri pomidor, zeytun yağı, şərab və digər məhsulların istehsalçılarına təxminən 20 milyard avro zərər vurub. Bu məbləğ həmin dövrdə sektorun istehsalının təxminən 12,5 faizinə bərabərdir.

Davamlı isti dalğalarının turistləri gələcəkdə daha sərin ölkələrə yönəltməsi də İtaliya üçün əlavə risk yaradır.

“Triodos”un hesablamalarına görə, İtaliya araşdırılan Aİ ölkələri arasında istilərdən ikinci ən böyük iqtisadi zərbə ala bilər. İsti hava ölkənin ÜDM göstəricisini təxminən 1,1 faiz bəndi azalda bilər.

Bu vəziyyət yüksək dövlət borcu və əhalinin yaşlanması problemi ilə üzləşən İtaliya iqtisadiyyatına əlavə təzyiq yaradır.

Polşa istilərdən nisbətən az zərər görür

Digər iri Avropa iqtisadiyyatları ilə müqayisədə Polşada vəziyyət daha əlverişlidir. Ölkə 2026-cı ildə normadan artıq isti günləri nisbətən az yaşayıb.

Bununla belə, quraqlıq Vistula çayında suyun səviyyəsinin aşağı düşməsinə və bəzi elektrik stansiyalarının fəaliyyətində problemlərin yaranmasına səbəb olub. Polşanın elektrik şəbəkəsi operatoru avqustun əvvəlində fövqəladə enerji ehtiyatlarından istifadə etməli olub.

Baş nazir Donald Tusk həmin dövrü ölkənin enerji sistemi üçün “çox çətin dövr” adlandırıb.

Buna baxmayaraq, “Triodos”un hesablamasına əsasən, Polşa iqtisadiyyatının bu il təxminən 2,9 faiz artacağı gözlənilir və isti hava ölkənin ümumi iqtisadi göstəricilərinə digər böyük Aİ dövlətləri ilə müqayisədə daha məhdud təsir göstərir.

Beləliklə, Avropada uzanan isti dalğaları artıq enerji təhlükəsizliyi, logistika, kənd təsərrüfatı, turizm və əmək məhsuldarlığı vasitəsilə iqtisadi artıma birbaşa təsir edən amilə çevrilir.