Bakıda bir kitabxana vardı, adını çəkmirəm, eldən ayıbdı. O uçuq-sökük binada mənim maraqlı xatirələrim var. Bir neçə il bundan qabaq – universitetdə oxuyanda o kitabxanaya tez-tez gedirdim. Demək olar ki, məndən başqa ora gedib-gələn yox idi. Həvəsim də vardı. Hər günüm orda keçirdi. Telefonuma zəng çatmayanda dostlarım bilirdi ki, hardayam və bəzən də gəlib məni binanın üçüncü mərtəbəsində heç kəsin görmədiyi bir yerdə tapırdılar. Ancaq görürdülər ki, tək deyiləm, çıxıb gedirdilər.

Kitabxananın müdiri məni tanıyırdı, sağ olsun, xətrimi də çox istəyirdi. Mənə “Brus Li” deyirdi. İşçilərə tapşırmışdı, bəzən şəxsiyyət vəsiqəsi olmadan da mənə kitablar verirdilər. Oxuyub, geri qaytarırdım. İkinci kursun sonlarına kimi o bina ilə əməlli-başlı bacı-qardaş olmuşdum. İcazə verən olsaydı, hətta gecə də orda yatardım. Orda rahat düşünmək olurdu. Bir qolunu başının altına qoyub, o biri əlinlə də kitabın vərəqlərini oynada-oynada hər şeyi düşünürdüm. Bir də baxırdım ki, hava qaralıb.

Həmin kitabxanada iki qadın işləyirdi. Boş vaxtlarımda onlarla yaxından tanış olmuşduq. Biri nişanlı qız idi, o birisi də ərə gedib çıxmışdı. Uşağı-zadı da yox idi. Yaşı elə çox deyildi. Bir şeytan baxışları vardı ki, gəl görəsən. Gözləri par-par parıldayırdı. Deyirəm, nə yaxşı ki, o gözlərdən kitabxanaya od düşməyib, yoxsa söndürmək mümkün olmazdı. Bir-iki dəfə ürəyimdən keçdi ki, nəyəsə cəhd eləyim, onunla əlaqə qurum, gördüm, əl vermir, yəni alınan iş deyil. Deyəsən, saxlayanı vardı. Ona görə özümü elə apardım ki, guya mənim ona qarşı qətiyyən belə fikrim olmayıb və ola da bilməzdi.

Nişanlı qız düzü, o qədər gözəl deyildi ki, adamın ürəyindən ona yaxınlaşmaq keçsin. Həm də nişanlı qızdır, mənim onunla nə işim ola bilər ki... Digər tərəfdən, vallah, onunla işin olmaqdansa, Cəlil Məmmədquluzadənin bir hekayəsini oxumaq min dəfə yaxşıdır. Amma boşanmış qadına görə Çexovun “Bədbəxtlik” hekayələrin də qurban verərdim.

Bir müddət sonra boşanmış qadın kitabxanada işləmədi. Çıxıb harasa getdi. Ancaq yenə mənim o kitabxanadan ayağım kəsilmədi. Bəzən tək-tənha, bəzən də yeni tanış olduğum və Bakını təzə-təzə görən avam kənd qızları ilə üçüncü mərtəbədə elmin ən dərin sirlərinə baş vururduq.

Yadıma gəlir, birinci kursda oxuyanda çıqqılı bir sevgilim vardı. Beyləqandan idi. Ona nə nağıllar uydurub danışırdım, yazıq qız dəli olmuşdu. Nə deyirdim, inanırdı. Onunla birlikdə həmin kitabxanada gözəl günlərimiz keçib. Halbuki oxuduğumuz universitetin yaxşı kitabxanası var və istənilən kitabı oradan da götürmək olardı. Sadəcə, bizə rahat yer lazım idi ki, oxuduğumuz yadımızda lap yaxşı qalsın.

Dəfələrlə müşahidə eləmişəm, bir neçə saat kitab oxuyandan sonra başını stolun üstünə söykəyib bir-birinin üzünə baxan sevgililərin elə bil ki, bütün yorğunluğu canından çıxır. Sonra təzədən kitab oxumağa davam edirsən. Onda həyat da, kitab da maraqlı olur. Bəzən oxuduğumuz kitablar vərəqini qatlayıb səhər həmin yerdən davam edirdik. Əli Kərimin “Pillələr” romanını demək olar ki, o Beyləqanlı qızla bir yerdə oxuduq.

O günü həmin kitabxananın qabağından keçirdim. Başımı yuxarı qaldırıb binanın üçüncü mərtəbəsinin pəncərələrinə baxdım. Yuxarı çıxıb hər şeyi yenidən xatırladım. Xatirələrim elə bil soyqırımına məruz qalıb. Köhnə stollar dəyişib, rəflər dəyişib, kitabxana əməlli-başlı təmir olunub. Çox qəribə hissdir. Oxu zalına girdim, nə qədər tələbə oğlanlar vardı. Hərəsinin yanında bir qız görəndə Beyləqan yadıma düşürdü.