BAKI, 20 may. TELEQRAF

Azərbaycan "urbisid"in (şəhərlərin məhvi) ağır nəticələrinə qarşı nümayiş etdirdiyi reaksiya qlobal müstəvidə unikal nümunədir.

Teleqraf xəbər verir ki, bunu Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin şöbə müdiri Ramil Cahangirov WUF13 çərçivəsində Azərbaycan pavilyonunda təşkil olunan "Dirçəliş və Urbisid: Dayanıqlı şəhər inkişafı və davamlı icmalar" adlı tədbirdə çıxışı zamanı deyib.

O, işğaldan azad edilmiş geniş ərazilərdə idarəetmə və yenidənqurma işlərinin güclü bir planlaşdırma çərçivəsinə əsaslandığını bildirib:
​“Bu prosesin təməlində bütün regionun gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən Baş Plan (Ümumi Plan) dayanır. Bu strateji sənəd növbəti hər bir addım üçün çox güclü fundamental bazadır. Hazırda bu ümumi sənədə əsasən, azad edilmiş 8 şəhərin və çox sayda kəndin baş planları hazırlanıb təsdiqlənib. Belə bir sistemli strukturun qurulması bizə regionun müfəkkir coğrafiyalarında tikinti və bərpa işlərini eyni vaxtda, paralel şəkildə aparmaq imkanı verdi ki, bu da ən böyük çağırışlardan biridir”.
​

Prosesin idarə olunmasında atılan əsas institusional addımlara toxunan şöbə müdiri, Prezidentin xüsusi nümayəndəlikləri institutunun yaradılmasının əhəmiyyətini vurğulayıb:
​“Bu idarəetmə modeli ənənəvi yerli hakimiyyət orqanlarından fərqlənir. Çünki bu struktur hər gün irimiqyaslı tikintilərin getdiyi və eyni zamanda insanların mütəmadi olaraq geri qayıtdığı post-münaqişə və bərpa şəraitində fəaliyyət göstərir. Bütöv prosesin yüksək səviyyədə koordinasiya edilməsi və regional idarəetmənin bu formada qurulması bərpa işlərinin sürətini təmin edən ən kritik nöqtələrdəndir”.

​Komitə rəsmisi qayıdış prosesinin həm psixoloji, həm də memarlıq planlaşdırılması baxımından incə xüsusiyyətlərinə diqqət çəkib. O, mənsubiyyət və məkan yaddaşının bərpasını qurumun ən mühüm vəzifəsi adlandırıb:
​“İnsanların öz doğma yurdlarından didərgin düşməsi ilə geri qayıtması arasında çox böyük bir zaman fərqi var. Köçkünlər vaxtilə yaşadıqları, xatirələrinin olduğu yerlərə qayıdırlar. Lakin qarşılaşdıqları mənzərə erməni vandalizminin törətdiyi xarabalıqlardır. Bizim həm vəzifəmiz, həm də mənəvi borcumuz şəhərsalma vasitəsilə həmin 'məkanın yaddaşını' (memory of the place) qoruyub saxlamaq və canlandırmaqdır. Bu, şəhər və kəndlərdə vaxtilə insanların toplaşdığı konkret tarixi lokasiyaların, meydanların saxlanılması deməkdir”.

​Müasir Qarabağ memarlığının prinsiplərini açıqlayan Ramil Cahangirov qeyd edib ki, ərazilərdə tətbiq olunan arxitektura yalnız daş və divardan ibarət deyil, o, keçmişlə gələcək arasında mənəvi bağ rolunu oynayır:
​“Bu gün Qarabağda tətbiq etdiyimiz memarlıq tamamilə müasir standartlara əsaslansa da, özündə mütləq tarixi istinadları, işğaldan sağ çıxmış binaların və qədim abidələrin elementlərini ehtiva edir. Məqsədimiz bu əraziləri yalnız fiziki baxımdan yenidən qurmaq deyil, həm də insanların öz yurdları ilə olan mental və mənəvi bağlarını yenidən dirçəltməkdir”.