BAKI, 12 avqust. TELEQRAF

"Prezident İlham Əliyevin avqustun 11-də Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri dövlət başçısının ölkənin bölgələrindən birinə növbəti səfəri çərçivəsindən xeyli kənara çıxan əhəmiyyətli hadisə oldu. Səfərin proqramı və onun çərçivəsində Azərbaycan Televiziyasına verilən müsahibə, əslində, Naxçıvanın yeni inkişaf modelini və bu gün Cənubi Qafqazda formalaşmaqda olan geosiyasi və geoiqtisadi arxitekturada tutacağı yeri ortaya qoyur. Səfərin vaxtı da ona xüsusi əhəmiyyət qazandırır. Bu səfər 2025-ci il avqustun 8-də əldə olunmuş tarixi Vaşinqton razılaşmalarının birinci ildönümündən cəmi bir neçə gün sonra baş tutdu. Həmin razılaşmalar Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh prosesində yeni mərhələnin əsasını qoymaqla yanaşı, TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsi üçün siyasi zəmin yaratdı. Yaxın keçmişədək strateji perspektiv kimi nəzərdən keçirilən məsələlər bu gün artıq tədricən praktiki məzmun kəsb edir".

Teleqraf xəbər verir ki, bu fikirləri açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Sevinc Fətəliyeva deyib.

Deputat bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin Zəngəzur dəhlizi və Naxçıvanın gələcəyi ilə bağlı açıqlamalarına da məhz bu kontekstdən yanaşmaq lazımdır:

"Onilliklər ərzində muxtar respublikanın Azərbaycanın əsas ərazisindən coğrafi baxımdan ayrı düşməsi onun iqtisadi və logistika imkanlarını obyektiv şəkildə məhdudlaşdırırdı. Bu gün isə həmin coğrafi mövqe təcrid amili olmaqdan çıxaraq rəqabət üstünlüyünə çevrilir.

Prezident Azərbaycan Televiziyasına müsahibəsində qeyd etdiyi kimi, beynəlxalq kontekstdə “Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu” kimi də tanınan Zəngəzur dəhlizi TRIPP layihəsi ilə birlikdə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında, oradan isə Türkiyə və Avropa məkanına birbaşa bağlantını təmin etməlidir. Dövlət başçısının sözlərinə görə, bu marşrutla təxminən 15 milyon ton, perspektivdə isə daha böyük həcmdə yüklərin daşınması nəzərdə tutulur. Bu isə yeni iş yerləri, investisiyalar, logistika, xidmət və sənaye sektorlarının inkişafı deməkdir. Naxçıvan Asiya ilə Avropa arasındakı marşrut üzərində mühüm nəqliyyat qovşaqlarından birinə çevrilmək imkanı əldə edir".

Millət vəkilinin sözlərinə görə, nəqliyyat komponenti regionun daha geniş inkişaf strategiyasının yalnız bir hissəsidir: "Prezident həmin müsahibəsində vurğuladı ki, bu gün Zəngəzur dəhlizinə ilkin nəqliyyat konsepsiyasından daha geniş müstəvidə baxılır. Azərbaycanın əsas hissəsindən Ermənistan ərazisi vasitəsilə Naxçıvana elektrikötürücü xətlərin çəkilməsi layihəsi artıq hazırlanıb. Beləliklə, söhbət yalnız nəqliyyat marşrutundan deyil, avtomobil və dəmir yolu infrastrukturunu, energetikanı, perspektivdə isə digər kommunikasiya növlərini birləşdirən çoxfunksiyalı kommunikasiya dəhlizindən gedir.

Səfər zamanı Naxçıvanın bərpaolunan enerji sahəsində artan potensialına da xüsusi diqqət yetirildi. Prezident tikilməkdə olan “Şəms-1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik Stansiyalarında görülən işlərlə, eləcə də Ordubad rayonunda Su Elektrik Stansiyasının inşası planları ilə tanış oldu. Bütün bunlar muxtar respublikanın yalnız tranzitlə deyil, həm də “yaşıl enerji”nin istehsalı və ixracı ilə bağlı yeni ixtisaslaşma istiqaməti qazandığını göstərir.

Səfər dövlət siyasətinin prinsipial yanaşmasını da bir daha təsdiqlədi: Naxçıvanın inkişafı ayrıca regional layihə kimi nəzərdən keçirilmir. Prezident vurğuladı ki, Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur vahid konsepsiya əsasında inkişaf etməlidir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa edildikdən sonra nəqliyyat şəbəkələrinin, energetikanın, sənayenin, sosial infrastrukturun və şəhərsalma siyasətinin bir-birini tamamladığı vahid inkişaf məkanı formalaşır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası zamanı əldə edilmiş təcrübə, o cümlədən müasir idarəetmə və infrastruktur həllərinin tətbiqi Naxçıvanda da davam etdirilir. Səfər proqramının çoxşaxəli xarakteri də bununla izah olunur. Naxçıvan şəhərinin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş plan, sənaye parkının və sosial evlər kompleksinin təməlinin qoyulması, mehmanxana kompleksinin tikintisi, dəmir yolu infrastrukturunun yenidən qurulması, yeni elektrobusların istifadəyə verilməsi – bütün bunlar muxtar respublikanın kompleks modernləşdirilməsinə xidmət edən vahid modelin tərkib hissələridir".

Sevinc Fətəliyeva qeyd edib ki, səfərin proqramında təhlükəsizlik məsələsi də xüsusi yer tutdu: "Prezident Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun yeni yaradılmış komando hərbi hissələrinə döyüş bayraqlarının təqdim olunması mərasimində iştirak etdi və Naxçıvanın hərbi potensialının ardıcıl şəkildə gücləndirildiyini vurğuladı. Dəyişən regional arxitektura şəraitində Azərbaycan əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, yüksək müdafiə qabiliyyətini də qoruyub saxlayır.

Bu iki istiqamət – regionun iqtisadi baxımdan açılması və onun müdafiə qabiliyyətinin möhkəmləndirilməsi – təhlükəsizlik, iqtisadiyyat və sülh gündəliyinin bir-birindən ayrı mövcud olmadığı vahid model formalaşdırır. Kommunikasiyaların açılması dövlətlərin sabitlikdə, ticarətdə və uzunmüddətli əməkdaşlıqda qarşılıqlı marağını artırır. Onilliklər boyu Naxçıvan bağlı sərhədlərin yaratdığı fəsadların ən bariz nümunələrindən biri olub. Bu gün isə muxtar respublika əks prosesin – regionun açılmasının, Şərqlə Qərb arasında yeni marşrutların formalaşmasının simvoluna çevrilə bilər.

Bu yeni rol yalnız iqtisadiyyat və təhlükəsizlik amillərinə deyil, həm də Naxçıvanın tarixi yaddaşına söykənir. Səfər zamanı Prezident Ümummilli Lider Heydər Əliyevin abidəsini ziyarət etdi və Naxçıvanın Azərbaycanın müasir tarixindəki rolunu xüsusi qeyd edərək xatırlatdı ki, ölkənin ən mürəkkəb dövrlərindən birində gələcək müstəqil dövlətin siyasi əsasları məhz burada qoyulmuşdu.

"Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfərini muxtar respublikanın inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirmək olar. Əgər əvvəllər Naxçıvanın strateji əhəmiyyəti əsasən onun coğrafi mövqeyi və milli təhlükəsizlik baxımından daşıdığı önəmlə müəyyən edilirdisə, indi bu amillərə yeni funksiyalar – nəqliyyat, enerji və iqtisadi funksiyalar da əlavə olunur. Azərbaycanın əsas ərazisi, Şərqi Zəngəzur, Naxçıvan və daha sonra Türkiyə Xəzər hövzəsini, Mərkəzi Asiyanı və Avropanı birləşdirən vahid kommunikasiya zəncirinin həlqələrinə çevrilir. Formalaşmaqda olan bu yeni arxitekturada isə Naxçıvana əsas rollardan biri ayrılır"- deyə, deputat vurğulayıb.