BAKI, 24 noyabr. TELEQRAF

Texas Universitetinin (ABŞ) Makkomb Biznes Məktəbinin professoru Endryu Gerşofun apardığı tədqiqat göstərib ki, insanların ilahi müdaxiləyə inamı korporativ pozuntulara verdikləri reaksiyaya ciddi təsir göstərir.

Teleqraf xəbər verir ki, araşdırmanın nəticəsi Phys.org saytında dərc olunub.

Alimlər araşdırmada belə bir hekayə modelləşdiriblər: bir şirkət çayı təhlükəli kimyəvi maddələrlə çirkləndirir və qısa müddət sonra təbii fəlakət (fırtına) baş verir. Bəzi insanlar üçün bu sadəcə sərt təsadüf olsa da, inanclı şəxslər bunu ilahi qüvvənin şirkəti cəzalandırması kimi qəbul ediblər.

Məlum olub ki, ilahi müdaxiləyə inanan insanlar belə halları ilahi qisas kimi dəyərləndirirlər. Onlar cəzanın artıq baş verdiyinə əmin olduqda şirkətin boykot edilməsi və ya cərimə tətbiq edilməsini dəstəkləmək ehtimalları azalır.

Təcrübədə 844 nəfər iştirak edib. Güclü dini inanca sahib olanlar qeyri-dindar iştirakçılarla müqayisədə Allah tərəfindən baş verənlərə layiqli cavab gördükləri hallarda şirkətə 40 000 dollar daha az cərimə təklif ediblər (şkala üzrə 2 milyon dollara qədər). Əgər uyğunluq zəif olubsa (yəni hadisələr əlaqəli görünməyibsə), inanclı iştirakçılar qeyri-dindarlarla eyni cərimə məbləğini, bəzən isə daha yüksək təklif ediblər. Bu göstərir ki, Allahın müdaxiləsinə inananların nəzərində cəza məsələsi ilahi qüvvəyə həvalə oluna bilər.

Tədqiqatın müəllifləri mümkün manipulyasiya riskinə də diqqət çəkirlər: səhvə yol verən şirkətlər öz itkiləri və ya başlarına gələn bədbəxt hadisələri qəsdən ön plana çıxarıb insanlar arasında “cəzanın artıq verildiyi” təəssüratı oyatmağa çalışa bilərlər. Buna görə istehlakçılar boykot və ya digər qərarlar verməzdən əvvəl nə etməli olduqlarını dərk etməlidirlər. Siyasətçilər də məsələni qiymətləndirərkən vətəndaşların mənəvi-dini dünyagörüşünü nəzərə almalıdırlar.