BAKI, 24 avqust. TELEQRAF

"Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 23–24 avqust tarixlərində Özbəkistana dövlət səfərinin əhəmiyyəti yalnız imzalanmış sənədlərin sayı ilə məhdudlaşmır. Səfərin nəticələri Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin mahiyyətində baş verən keyfiyyət dəyişikliyini bir daha nümayiş etdirdi. Bakı və Daşkənd intensiv ikitərəfli əməkdaşlıq mərhələsindən qarşılıqlı iqtisadi, investisiya, nəqliyyat və siyasi iştirakın davamlı mexanizmlərinin formalaşdırıldığı yeni mərhələyə keçir".

Bu fikirləri Teleqraf-a Milli Məclisin deputatı Sevinc Fətəliyeva deyib.

Deputat bildirib ki, danışıqların mühüm siyasi nəticələrindən biri Azərbaycanla Özbəkistan arasında Əbədi dostluq haqqında Müqavilənin imzalanması oldu. Bu sənəd artıq mövcud olan müttəfiqlik münasibətlərinə uzunmüddətli siyasi çərçivə qazandırır. Eyni zamanda, Dövlətlərarası Ali Şuranın üçüncü iclasının keçirilməsi əməkdaşlığın birbaşa dövlət başçıları səviyyəsində sistemli şəkildə əlaqələndirildiyini göstərir. Lakin hazırkı səfərin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri siyasi bəyanatlardan konkret iqtisadi layihələrə keçidin daha aydın xarakter almasıdır. Azərbaycan kapitalının Özbəkistan iqtisadiyyatında iştirakı getdikcə genişlənir. Səfər çərçivəsində prezidentlər bank sektoru, tikinti materialları istehsalı, təhsil, yaşayış infrastrukturu, hasilat sənayesi və kənd təsərrüfatı da daxil olmaqla bir sıra layihələrin açılış və təməlqoyma mərasimlərində iştirak ediblər.

Millət vəkilinin sözlərinə görə, ABB-nin “Davr Bank” vasitəsilə Özbəkistan bazarına daxil olması, SOCAR-ın layihələri, “Sea Breeze Uzbekistan”, “Baku City” və digər təşəbbüslər iqtisadi əməkdaşlığın artıq yeni məzmun qazandığını göstərir. Bu, prinsipial əhəmiyyət daşıyan məqamdır. İki ölkənin iqtisadi münasibətləri tədricən yalnız ənənəvi ticarət dövriyyəsi çərçivəsindən çıxır. Qarşılıqlı investisiya modeli formalaşır və bir ölkənin biznes strukturları digər ölkənin daxili iqtisadi inkişafının bir hissəsinə çevrilir.

"Mövcud göstəricilər də bu dinamikanı təsdiqləyir. 2025-ci ildə Azərbaycanla Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsi 795 milyon dolları keçərək əvvəlki illə müqayisədə üç dəfədən çox artıb. Artıq bir milyard dollarlıq ticarət dövriyyəsinə nail olunması uzaq perspektiv deyil, real və əldə edilə bilən hədəf kimi qiymətləndirilir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, birgə investisiyaların ümumi həcmi də 500 milyon dolları xeyli ötüb. Bununla belə, Azərbaycan-Özbəkistan yaxınlaşmasının əhəmiyyəti yalnız ikitərəfli iqtisadi münasibətlərlə məhdudlaşmır" - deyən Sevinc Fətəliyeva əlavə edib ki, bu gün Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiya arasında qarşılıqlı əlaqələrin coğrafiyası və məzmunu dəyişir. Azərbaycan Xəzər dənizi, nəqliyyat kommunikasiyaları və Avropa bazarlarına çıxış imkanları vasitəsilə Mərkəzi Asiya ölkələri üçün təbii qərb bağlantısı rolunu daha da gücləndirir. Məhz bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan və Mərkəzi Asiyanı vahid geosiyasi və iqtisadi region kimi xarakterizə etməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Onun sözlərinə görə, Bakı ilə Daşkəndin maraqları xüsusilə nəqliyyat və logistika sahəsində üst-üstə düşür. Dənizə birbaşa çıxışı olmayan Özbəkistan üçün nəqliyyat marşrutlarının şaxələndirilməsi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan üçün isə Mərkəzi Asiyadan yük axınlarının artması ölkənin Şərqlə Qərb arasında əsas nəqliyyat qovşaqlarından biri kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir.

Deputat deyib ki, Orta Dəhlizin imkanlarının genişləndirilməsi, liman və dəmir yolu infrastrukturunun uzlaşdırılması, gömrük prosedurlarının rəqəmsallaşdırılması və Xəzər üzərindən daşımaların artırılması Azərbaycan-Özbəkistan əməkdaşlığını Avrasiya ticarətinin mühüm elementlərindən birinə çevirə bilər: "Bu səbəbdən Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana hazırkı səfərinə yalnız ənənəvi ikitərəfli münasibətlər prizmasından yanaşmaq düzgün olmazdı. Azərbaycan və Özbəkistan elə bir əməkdaşlıq modeli formalaşdırırlar ki, burada siyasi etimad konkret kapital, infrastruktur layihələri və qarşılıqlı iqtisadi maraqlarla tamamlanır. Məhz bu amil münasibətlərin davamlılığını təmin edir. Dövlətlərarası sənədlər siyasi iradəni təsbit edir, lakin münasibətlərin uzunömürlülüyünü iqtisadiyyatların bir-biri ilə nə dərəcədə bağlı olması və ölkələrin uzunmüddətli maraqlarının nə qədər üst-üstə düşməsi müəyyənləşdirir".

"Bakı və Daşkənd bu istiqamətdə ardıcıl şəkildə irəliləyir. Perspektivdə Azərbaycan-Özbəkistan tərəfdaşlığının əhəmiyyəti artıq yalnız ikitərəfli münasibətlərin səviyyəsi ilə deyil, həm də Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz və Avropa arasında formalaşan yeni əməkdaşlıq məkanının əsas dayaqlarından birinə çevrilmək potensialı ilə müəyyən edilə bilər" - deyə Sevinc Fətəliyeva vurğulayıb.