BAKI, 9 mart. TELEQRAF

Yer kürəsinin real yaşı uzun müddətdir mübahisə mövzusudur. Alimlər bu sirrin həllinə yaxınlaşa biliblər.

Teleqraf xəbər verir ki, Amerika Kimya Cəmiyyətinin (ACS) jurnalında dərc olunan son tədqiqatda geoxronologiyada zirkonun rolu müzakirə edilir.

Geoxronologiya - radioaktiv parçalanma vasitəsilə Yer kürəsinin yaşını araşdıran elm sahəsidir. Alimlər qədim zirkon kristallarında uranın parçalanma prosesini araşdırarkən belə nəticəyə gəliblər ki, Yer kürəsinin yaşı təxminən 4,54 milyard ildir.

“Alimlərin “ana izotop” adlandırdıqları uran radioaktiv şəkildə qurğuşuna çevrilir və bu zaman atom nüvəsindən protonlar və neytronlar ayrılır. Atom qurğuşuna çevrildikdə sabit hala gəlir və artıq radioaktiv olmur”, - geoloq Rudi Molinek deyib.

Alimlər qeyd ediblər ki, uran izotopları milyardlarla il ərzində qurğuşuna çevrilərək proqnozlaşdırıla bilən zaman xətti yaradır. Bu xətt süxurlar və mineralların yaşını dəqiq müəyyən etmək üçün istifadə oluna bilər.

Zirkon bu proses üçün xüsusilə faydalıdır. Çünki o, uranı özündə saxlayan, amma qurğuşunu qəbul etməyən xüsusi şəraitdə əmələ gəlir. Nəticədə zirkon kristalları sanki “zaman kapsulu” kimi fəaliyyət göstərərək, formalaşdıqları andakı ilkin uran izotoplarını qoruyub saxlayırlar.

Bundan əlavə, zirkon Yer kürəsinin formalaşmasının anlaşılmasında da mühüm rol oynayır. Alimlərin bildirdiyinə görə, Kanadada tapılan Akasta qneysindəki ən qədim zirkon kristallarının yaşı təxminən 4,02 milyard ildir və onlar Yerin erkən dövrləri haqda çox qiymətli məlumatları ehtiva edirlər.