BAKI, 21 sentyabr. TELEQRAF

“Bu gündən etibarən sanksiya tətbiq edilmiş İran aviaşirkətləri artıq Gürcüstana uçuş həyata keçirmirlər. Son reyslər sentyabrın 20-də yerinə yetirilib. Formal olaraq söhbət aviasiyadan gedir, əslində isə məsələ tamamilə geosiyasi xarakter daşıyır”.

Teleqraf xəbər verir ki, bunu gürcü politoloq Gela Vasadze deyib.

Ekspertin fikrincə, ABŞ təkcə İrana deyil, onun ətrafındakı ölkələrə də təzyiqi gücləndirir və sanksiyaların real şəkildə icra olunmasına nail olmağa çalışır:

“Gürcüstan burada heç də unikal nümunə deyil. Türkiyə ABŞ ilə məsləhətləşmələrdən sonra “Mahan Air” aviaşirkətinin İstanbul və Ankaraya uçuşlarına icazəni dayandırıb. Manevr imkanları daralır. Bu da başadüşüləndir.

Gürcüstanın hekayəsi daha maraqlıdır. Hakimiyyətimiz açıq şəkildə ABŞ ilə münasibətləri özü üçün məqbul şərtlər çərçivəsində dondurulmuş vəziyyətdən çıxarmağa çalışır. Məntiq təxminən belədir: münasibətləri indiki böhran vəziyyətinə gətirib çıxaran səbəbləri yenidən nəzərdən keçirmək fikrində deyilik, bizi olduğumuz kimi qəbul edin, biz də bunun müqabilində birdəfəlik “başqalarını” seçməyəcəyik.

Problem ondadır ki, Vaşinqtonda çox yaxşı başa düşürlər: Tbilisinin həmin “başqalarını” seçmək imkanları son dərəcə məhduddur və bu seçim elə hakimiyyətin özü üçün ABŞ ilə münasibətlərin indiki dondurulmuş vəziyyətindən daha çox risk yaradır. Ən azı, Gürcüstan rəhbərliyinin davranışına əsasən, vəziyyəti özü də məhz belə qiymətləndirir. Buna görə də özünəməxsus sövdələşmə yaranır: münasibətlərin pozulmasına səbəb olan məsələlərdə güzəştə getmək istənilmir, amma vaxtaşırı Vaşinqtona nümayiş etdirmək lazımdır ki, Gürcüstan yenə də Qərbin qaydalar sistemi daxilində qalır. İran aviaşirkətləri ilə bağlı məsələ məhz belə bir nümayişdir. Bunların hamısı yaxşıdır, amma bu, qətiyyən tamhüquqlu münasibətləri bərpa etməyəcək. Gec-tez sistemi dəyişmək lazım gələcək və bunu gec deyil, daha tez etmək daha yaxşıdır”.

Tehranın reaksiyasına gəlincə, Vasadze vurğulayıb ki, əgər İran səfirliyinin “yeni dostluq əlaqələri” ilə bağlı eyhamı Abxaziya və ya digər işğal olunmuş ərazilərə aid idisə, bu eyham tamamilə yersizdir:

“Tehranda Gürcüstanla münasibətlərin onlar üçün nə qədər vacib olduğunu çox yaxşı başa düşürlər. Ona görə də Tbilisinin məcbur qalaraq ABŞ-nin sanksiyalarının bir hissəsinə qoşulmasına görə İranın Gürcüstanla diplomatik münasibətləri kəsməsi və ya Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü tanımaq prinsipindən imtina etməsi ehtimalı çox azdır. Bu addımın məcburi xarakter daşıdığını isə Tbilisidə, Tehranda və Vaşinqtonda çox yaxşı anlayırlar”.