BAKI, 12 avqust. TELEQRAF

Qırğızıstanda dinozavrların yaşadığı dövrdə baş vermiş qədim təbii yanğınların izləri aşkarlanıb. Beynəlxalq alimlər qrupu ölkənin cənub-qərbində yerləşən Madıgen formasiyasından kömürləşmiş ağac qalıqlarını araşdırıb.

Teleqraf xəbər verir ki, tədqiqat “Review of Palaeobotany and Palynology” elmi jurnalında dərc olunub.

Alimlər qədim Madıgen gölünün yerləşdiyi ərazidə formalaşmış süxurlarda aşkar edilən çılpaqtoxumlu bitkilərin daşlaşmış, kömürləşmiş qalıqlarını araşdırıblar. Təhlil ərazidəki ağacların yanğına məruz qaldığını üzə çıxarıb. Tədqiqatçıların fikrincə, tapıntılar Madıgen ərazisində Orta və Son Trias dövrlərinin Ladin və Karn mərhələləri arasındakı keçid dövründə, təxminən 230 milyon il əvvəl təbii yanğınların baş verdiyini göstərir.

Həmin dövrdə indiki Qırğızıstanın ərazisi tamamilə fərqli görünüb və qədim Pangeya superqitəsinin orta şimal enliklərində yerləşib. Madıgen göllər və bitki örtüyündən ibarət ekosistem olub, həmin bitkilərin qalıqları sonradan çöküntü süxurlarında qorunub saxlanılıb.

Tapıntının əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, əvvəllər Madıgenin qədim florası əsasən bitki izləri vasitəsilə öyrənilirdi. Kömürləşmiş ağac qalıqları isə ilk dəfə alimlərə Trias dövründə burada bitən ağacların anatomik quruluşunu daha ətraflı araşdırmağa imkan verib.

Tədqiqat müəllifləri Qırğızıstandakı tapıntıları dünyanın digər bölgələrində aşkar edilmiş qədim yanğınlara dair məlumatlarla da müqayisə ediblər. Araşdırmanın nəticələrinə görə, Ladin və Karn mərhələləri boyunca yanğınlar baş verib. Ancaq dünyada həmin dövrə aid bu cür hadisələrin geoloji izləri hələ də nisbətən azdır.

Madıgen formasiyası erkən Mezozoy erasına aid mühüm fosil yataqlarından biri hesab olunur və alimlərə yüz milyonlarla il əvvəl Mərkəzi Asiyada mövcud olmuş təbii şəraiti bərpa etməyə imkan verir.