BAKI, 3 mart. TELEQRAF

20 Yanvar ərazisində velotreklərin və müxtəlif obyektlərin nizamsız yerləşdirilməsi, körpünün alt hissəsində piyada keçidinin olmaması və ümumilikdə nəqliyyat, piyada hərəkətinin toqquşması şəhər infrastrukturunda uzun illərdir yığılıb qalan planlaşdırma problemlərini yenidən gündəmə gətirib.

Məsələ ilə bağlı yol hərəkəti üzrə ekspert Ərşad Hüseynov Teleqraf-a bildirib ki, 20 Yanvar dairəsinin hazırkı vəziyyətə düşməsinin bir sıra obyektiv səbəbləri var.

Ekspert qeyd edib ki, 1970-ci illərdən – sovet dövründən etibarən indiki 20 Yanvar dairəsi Bakının əsas girişlərindən biri olub:

“Şimal və şimal-qərb istiqamətindən paytaxta gələn nəqliyyat axınının böyük əksəriyyəti şəhərə məhz bu qovşaqdan daxil olur. Təxminən 60-70 ildir ki, həmin ərazi nəqliyyat qovşağı funksiyasını daşıyır. Zamanla müəyyən infrastruktur dəyişiklikləri aparılıb, lakin faktiki vəziyyətlə bu dəyişikliklər bir-birini sürətlə kompensasiya edib. Yəni yaxşılaşma gözlənilsə də, reallıqda vəziyyət daha da gərginləşib. Çünki həmin istiqamətdən şəhərə alternativ giriş yoxdur. Şimal tərəfdən ikinci giriş kimi Binəqədi şossesi – Rəsulzadə qəsəbəsi istiqaməti mövcuddur, lakin onun ötürücülük qabiliyyəti 20 Yanvarla müqayisədə xeyli aşağıdır”.

Ərşad Hüseynovun sözlərinə görə, problem təkcə bir qovşaqla bağlı deyil, ümumilikdə şəhərin planlaşdırılması və nəqliyyatın təşkili ilə əlaqədardır:

“Burada nəzarətin yetərli olmaması, nəqliyyatın təşkili və idarə olunmasındakı boşluqlar xaotik vəziyyət yaradır. Məsələn, ikinci və üçüncü cərgədə dayanma halları müşahidə olunur, hətta avtobuslar belə bu qaydanı pozur. Şimal və şimal-qərbdən güclü sərnişin axını olduğu üçün qeyri-formal sərnişindaşıma da yüksək səviyyədədir. Bütün bunlar idarəetmədəki boşluqlardan irəli gəlir. Problemin kökü şəhərin planlanmasında 20 Yanvar zonasının rolunun düzgün müəyyən edilməməsi və alternativlərin vaxtında yaradılmamasıdır”.

Ekspert vurğulayıb ki, təxminən 17-18 il əvvəl də 20 Yanvar dairəsində oxşar vəziyyət mövcud idi:

“Qovşağın və körpünün tikintisi zamanı müəyyən dəyişikliklər edildi, lakin bu addımlar uzunmüddətli effekt vermədi. Həmin dövrdə əsas diqqət küçələrin genişləndirilməsinə və yeni qovşaqların tikintisinə yönəlmişdi. İctimai nəqliyyatın inkişafı isə prioritet sayılmırdı. Dünya təcrübəsi göstərir ki, o vaxt ictimai nəqliyyata daha çox diqqət ayrılsaydı, bu gün vəziyyət fərqli ola bilərdi. Vaxtında buraxılan səhvləri indi aradan qaldırmaq üçün daha ciddi və kompleks tədbirlər tələb olunur”.

Ərşad Hüseynov hesab edir ki, məsələyə lokal deyil, ümumi şəhər miqyasında yanaşmaq lazımdır:

“Şəhərin yalnız bir nöqtəsini ideal vəziyyətə gətirməklə problemi həll etmək mümkün deyil. Ümumi planlama və idarəetmə düzgün qurulmalıdır. Əks halda, digər ərazilərdəki yük yenidən həmin nöqtəyə yönəlir və xaos yaranır. 2025-ci ilin yanvarında Bakı və ətraf ərazilərin yol infrastrukturunun yaxşılaşdırılması ilə bağlı dövlət proqramı qəbul edilib. Proqramda 20 Yanvar ərazisinə təsir göstərə biləcək bir neçə mühüm layihə nəzərdə tutulur. Bakı–Sumqayıt yolunda ciddi dəyişikliklər planlaşdırılır. Ziya Bünyadov prospektinin birbaşa Bakı Birinci Dairəvi yolu ilə əlaqələndirilməsi, həmçinin Yasamaldan keçən kənar dairəvi yolun bu sistemə inteqrasiyası nəzərdə tutulur.

Hazırda Ziya Bünyadov prospektindən Bakı–Sumqayıt istiqamətinə getmək istəyən sürücülər məcburən 20 Yanvardan keçirlər. Alternativ marşrut yaradılarsa, qovşağın yükü azalacaq. Bundan başqa, Bakı metrosunun Bənövşəyi xəttinin uzadılması və yeni stansiyaların tikilməsi planlaşdırılır. Bu stansiyalar 2030-cu ilədək istifadəyə verilsə, 20 Yanvar metrostansiyasının yükü xeyli azalacaq. Avtovağzal və Xocasən stansiyalarının rolunun artması şimal və şimal-qərbdən gələn sərnişinlərin bir hissəsinin metroya yönəlməsinə imkan yaradacaq. Biləcəri və 9-cu mikrorayon istiqamətindən Bakıya alternativ girişin, eləcə də Şamaxı yolundan şəhərə yeni yolun tikilməsi də planlara daxildir”.

Ekspert əlavə edib ki, 2000-ci ildən sonra həmin istiqamətlərdə sürətli məskunlaşma sıxlığın artmasına ciddi təsir göstərib:

“Masazırın əhalisi vaxtilə 7-8 min nəfər idisə, hazırda 70-80 minə çatır. Xırdalanda əhali sayı 50 mindən 250-300 minə yüksəlib. Pirəkəşkül və Sumqayıta qədər olan ərazilər sürətlə məskunlaşıb. Şəhərsalma normalarının kobud şəkildə pozulması və yol infrastrukturunun vaxtında inkişaf etdirilməməsi 20 Yanvarın bu vəziyyətə düşməsinə səbəb olub”.

Ərşad Hüseynov velosiped zolaqları məsələsinə də münasibət bildirib:

“Küçə və prospektlərin hərəkət iştirakçıları arasında yenidən bölüşdürülməsi prosesi düşünülmüş şəkildə aparılmalıdır. 20 Yanvar ətrafında velosiped zolağı yaratmaq olar, lakin bu addımın mövcud vəziyyətə təsiri əvvəlcədən hesablanmalıdır. Kimlərin fərdi avtomobildən velosipedə keçəcəyi, bunun nəqliyyat axınına necə təsir edəcəyi analiz edilməlidir. Velosiped infrastrukturu o zaman effektiv olur ki, paralel olaraq güclü ictimai nəqliyyat sistemi mövcud olsun. İctimai nəqliyyat inkişaf etdikcə mikromobillik də genişlənir”.

Ekspert yol kənarındakı obyektlərin və piyada infrastrukturunun problemlərinə də diqqət çəkib:

“20 Yanvar ərazisində elə yerlər var ki, səkilər ya yoxdur, ya da zəbt olunub. Xüsusilə Moskva prospekti istiqamətində infrastruktur qənaətbəxş deyil. Velotrek tərəfdə və ticarət obyektlərinin ətrafında ilk növbədə piyada infrastrukturu əsas götürülməlidir. Bəzi yerlərdə təhlükəsiz piyada keçidi yoxdur, insanlar sədlərin üzərindən keçməyə məcbur qalırlar. Bu cür halların qarşısı alınmalı, təhlükəsiz və müasir piyada keçidləri təşkil olunmalıdır”.