BAKI, 23 sentyabr. TELEQRAF

“Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə 2027–2030-cu illərdə dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramına həsr olunmuş müşavirədə səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın iqtisadi inkişafında yeni sənaye mərhələsinin konturlarını müəyyən edir. Burada söhbət yalnız ayrı-ayrı yataqların istismarından və ya metallurgiya müəssisələrinin yaradılmasından getmir. Qarşıya qoyulan əsas məqsəd ölkənin mövcud təbii resurs potensialını tam istehsal zəncirinə çevirmək, qeyri-neft iqtisadiyyatının yeni dayaq nöqtələrini formalaşdırmaq və regionların iqtisadi imkanlarını daha səmərəli şəkildə milli iqtisadi sistemə daxil etməkdir”.

Bu fikirləri Teleqraf-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Sevinc Fətəliyeva deyib.

Deputat bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin çıxışında dağ-mədən və metallurgiya sənayesi ölkə iqtisadiyyatı, xüsusilə qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün perspektivli istiqamət kimi müəyyənləşdirildi: "Dövlət Proqramının icrası nəticəsində Azərbaycanda yeni və müasir sənaye istiqamətinin yaradılması, beş mindən çox daimi iş yerinin açılması və təbii resurslardan daha səmərəli istifadə edilməsi nəzərdə tutulur. Bu yanaşmanın mühüm xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, söhbət sadəcə hasilatın artırılmasından deyil, istehsal zəncirinin bütün mərhələlərinin ölkə daxilində qurulmasından gedir. Məhz bu məqam yeni iqtisadi modelin mahiyyətini ifadə edir. Təbii sərvətin mövcudluğu özü-özlüyündə iqtisadi üstünlük yaratmır. Əsas məsələ həmin sərvətin hansı səviyyədə emal olunması, onun əsasında nə qədər əlavə dəyər yaradılması və son məhsulun hansı bazarlara çıxarılmasıdır. Prezidentin vurğuladığı kimi, əhəmiyyətli həcmdə yeni qızıl, mis və molibden ehtiyatları aşkar olunarsa, zənginləşdirmə və emal zənciri yaradılmalı, resursların sadəcə filiz şəklində dünya bazarlarına çıxarılmasına yol verilməməlidir".

“Bu, Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün prinsipial yanaşmadır. Çünki xammal ixrac edən ölkə ilə yüksək əlavə dəyərli məhsul istehsal edən ölkənin iqtisadi imkanları eyni deyil. Birinci halda gəlir əsasən hasilat mərhələsində formalaşırsa, ikinci halda istehsal, emal, logistika, texnologiya, xidmət və ixrac daxil olmaqla bütöv iqtisadi ekosistem yaranır. Bu isə daha çox məşğulluq, daha yüksək ixrac gəlirləri, yeni texnologiyaların tətbiqi və regionlarda iqtisadi fəallığın artması deməkdir”, - deyən millət vəkilinin sözlərinə görə, dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı həm də qeyri-neft sektorunun gələcək inkişaf modelinə dair mühüm mesaj verir. Cari ilin ilk səkkiz ayında qeyri-neft sektorunda 5,4 faizlik artım qeydə alınıb və cənab Prezident çıxışında məhz bu göstəricinin daha vacib olduğunu bildirib. Eyni zamanda qeyd olunub ki, qəbul edilən dövlət proqramları həmin artımın daimi və uzunmüddətli xarakter almasına xidmət etməlidir. Bu baxımdan dağ-mədən və metallurgiya sektoru təkcə yeni istehsal sahəsi deyil, qeyri-neft iqtisadiyyatının strukturunu dəyişə biləcək istiqamətlərdən biri kimi çıxış edir.


Sevinc Fətəliyeva qeyd edib ki, digər mühüm məsələ regional inkişaf siyasətinin yeni mərhələyə keçməsidir: “Son iyirmi ildən artıq müddətdə regionlarda əsas infrastrukturun yaradılması dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri olub. Elektrik enerjisi, qaz, yollar, dəmir yolları, hava limanları, sosial infrastruktur və digər layihələr iqtisadi fəallıq üçün baza formalaşdırıb. Prezidentin çıxışında bu siyasətin nəticələri ilə yeni Dövlət Proqramı arasında birbaşa əlaqə qurulur: artıq yaradılmış infrastruktur regionlarda yeni istehsal sahələrinin inkişafına xidmət etməlidir. Qərb Sənaye Parkının yaradılması bu baxımdan konkret nümunədir. Daşkəsən filiz yatağının istismarı və ona yaxın ərazilərdə yeni layihələrin həyata keçirilməsi sənaye parkının yaradılmasını şərtləndirib. Burada məqsəd yalnız filiz hasilatı deyil, zənginləşdirmə, pelet və briketlənmiş dəmir istehsalı da daxil olmaqla son məhsula qədər tam zəncirin yaradılmasıdır. Beləliklə, regionların inkişafında yeni yanaşma formalaşır: infrastrukturun ardınca sənaye, sənayenin ardınca isə dayanıqlı məşğulluq və əlavə dəyər gəlir”.

Deputat əlavə edib ki, bu prosesin ən mühüm istiqamətlərindən biri Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla bağlıdır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə yerləşən qızıl, mis və molibden yataqlarının istismara verilməsi, müasir geoloji üsullarla ehtiyatların yenidən qiymətləndirilməsi və yeni yataqların axtarışı artıq Dövlət Proqramının konkret istiqamətləri sırasındadır: "Kəlbəcər, Ağdərə və Zəngilan bu baxımdan xüsusi potensiala malik ərazilər kimi göstərilir. Burada iqtisadi inkişafla dövlət suverenliyi arasında birbaşa əlaqə yaranır. Uzun illər Azərbaycanın nəzarətindən kənarda qalan təbii sərvətlər bu gün vahid milli iqtisadi strategiyanın tərkib hissəsinə çevrilir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun inkişafı artıq yalnız bərpa-quruculuq və infrastruktur layihələri ilə məhdudlaşmır. Bu ərazilərin sənaye potensialının reallaşdırılması onların ölkənin ümumi iqtisadi sisteminə daha dərin inteqrasiyası, yeni iş yerlərinin yaradılması və iqtisadi fəallığın uzunmüddətli əsaslarının formalaşdırılması deməkdir. Dövlət Proqramının yekun nəticələri sırasında da işğaldan azad edilmiş ərazilərdə məşğulluğun artırılması və iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi xüsusi olaraq qeyd edilir".

Millət vəkili deyib ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının da yeni geoloji kəşfiyyat mərhələsinə daxil edilməsi proqramın coğrafiyasının genişliyini göstərir: "Prezident çıxışında Naxçıvanda böyük yataqların mövcudluğu ehtimalının yüksək olduğunu və geoloji kəşfiyyat işlərinə başlanacağını bildirib. Beləliklə, qarşıdakı dövrdə dağ-mədən sənayesi yalnız mövcud yataqların istismarı deyil, ölkənin mineral resurs bazasının müasir texnologiyalar əsasında yenidən qiymətləndirilməsi üzərində qurulacaq.

Yeni modelin başqa bir mühüm tərəfi dövlət və özəl sektor arasında əməkdaşlıq mexanizmidir. Bir tərəfdən “AzerGold” vasitəsilə dövlətin aparıcı rolu qorunur, digər tərəfdən isə sektor yerli və xarici investorlar üçün açıq saxlanılır. Prezidentin mesajında mühüm məqam bundan ibarətdir ki, Dövlət Proqramının maliyyə təminatı əvvəlcədən müəyyənləşdirilib və investorların iştirak edib-etməməsindən asılı olmayaraq proqram həyata keçiriləcək. Bununla yanaşı, iqtisadi cəhətdən səmərəli olduğu halda yerli və xarici sərmayənin iştirakı mümkündür. Bu yanaşma investisiyaya münasibətdə yeni keyfiyyət göstəricisidir. Azərbaycan investisiyaya açıqdır, lakin strateji layihələrin icrasını xarici kapitaldan asılı vəziyyətə salmır. Başqa sözlə, investor ölkənin inkişaf strategiyasını müəyyən edən tərəf deyil, həmin strategiyanın səmərəli həyata keçirilməsində iştirak edən tərəfdaşdır. Bu isə iqtisadi suverenliyin mühüm elementlərindən biridir”.

Sevinc Fətəliyeva proqramda ekologiya məsələlərə xüsusi yer verilməsinə də diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, dağ-mədən sənayesi yüksək iqtisadi potensiala malik olsa da, onun genişlənməsi təbiətə təsir baxımından xüsusi məsuliyyət tələb edir: "Prezidentin çıxışında “əsas sərvətimiz hətta yerin altında olan sərvətlər deyil, bizim təbiətimizdir” fikrinin səsləndirilməsi bu sahədə prioritetlərin balansını göstərir. Dövlət həm xarici tərəfdaşlardan, həm də dövlət şirkətlərindən ən yüksək ekoloji standartlara riayət olunmasını tələb edir. Bu, müasir sənayeləşmənin vacib prinsipidir: iqtisadi mənfəət ekoloji təhlükəsizlik hesabına əldə edilə bilməz. Əksinə, yeni texnologiyaların tətbiqi və ciddi ekoloji ekspertiza resurslardan istifadənin uzunmüddətli səmərəliliyinin ayrılmaz hissəsi olmalıdır".

“Nəticə etibarilə, 2027–2030-cu illər üçün nəzərdə tutulan Dövlət Proqramının əhəmiyyəti yalnız dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin genişlənməsi ilə ölçülmür. Burada daha böyük iqtisadi transformasiyanın elementləri görünür: xammaldan son məhsula keçid, qeyri-neft sektorunun yeni sənaye dayaqlarının yaradılması, regionların istehsal potensialının artırılması, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun iqtisadi sistemə daha dərindən inteqrasiyası, investisiya siyasətində müstəqillik və ekoloji məsuliyyət. Azərbaycanın qarşısında duran vəzifə sadəcə yerin altındakı sərvəti çıxarmaq deyil. Əsas məqsəd həmin sərvəti istehsala, texnologiyaya, məşğulluğa, ixrac imkanlarına və uzunmüddətli iqtisadi gücə çevirməkdir. Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair yeni Dövlət Proqramının strateji məzmunu da məhz bu yanaşmada ifadə olunur”- deyə, Sevinc Fətəliyeva vurğulayıb.