BAKI, 17 sentyabr. TELEQRAF

“Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) bu gün öz inkişafının keyfiyyətcə yeni mərhələsinə daxil olur. Ortaq tarixə, dilə və mədəniyyətə əsaslanan birlik tədricən konkret siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik mexanizmləri ilə möhkəmlənən strateji əməkdaşlıq modelinə çevrilir. Prezident İlham Əliyevin TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşdə səsləndirdiyi fikirlər də Türk dünyasının gələcək inkişaf trayektoriyasını məhz bu kontekstdə dəyərləndirməyə imkan verir. Təşkilatın qarşısında duran əsas vəzifə mövcud potensialı beynəlxalq münasibətlər sistemində real siyasi çəkiyə çevirməkdir”.

Teleqraf xəbər verir ki, bu fikirləri Milli Məclisin deputatı Sevinc Fətəliyeva deyib.

Deputat bildirib ki, Azərbaycanın bu prosesdə tutduğu mövqe xüsusilə diqqət çəkir.

"TDT çərçivəsində siyasi, dini, humanitar və təhlükəsizlik istiqamətlərində görüşlərin Bakıda keçirilməsi ölkəmizin yalnız təşkilatın fəal üzvü deyil, eyni zamanda dialoq və koordinasiya platformalarından biri olduğunu göstərir. Azərbaycanın təşəbbüsləri təşkilat daxilində təmasların intensivləşməsinə, gündəliyin genişlənməsinə və əməkdaşlığın daha praktik məzmun qazanmasına xidmət edir. TDT-nin perspektivini müəyyənləşdirən başlıca amillərdən biri də onun əhatə etdiyi coğrafiyadır", - deyə qeyd edib.

O vurğulayıb ki, Mərkəzi Asiyadan Cənubi Qafqaza və Türkiyəyə uzanan geniş məkan mühüm enerji ehtiyatlarına, nəqliyyat yollarına və artan iqtisadi potensiala malikdir: "Bu imkanların vahid əməkdaşlıq məntiqi daxilində əlaqələndirilməsi Türk dövlətlərinin beynəlxalq iqtisadi proseslərdə mövqeyini möhkəmləndirə bilər. Prezident İlham Əliyevin enerji təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət yetirməsi də təsadüfi deyil. Müasir geosiyasi şəraitdə enerji mənbələrinə çıxış, onların şaxələndirilməsi və təhlükəsiz nəqli artıq sırf iqtisadi deyil, strateji məsələdir".

Millət vəkilinin sözlərinə görə, Azərbaycanın coğrafi mövqeyi bu baxımdan ön plana çıxır: “Mərkəzi Asiya ölkələrinin Xəzər vasitəsilə Qərb bazarlarına çıxışında Azərbaycan mühüm tranzit həlqə rolunu oynayır. Nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı isə müxtəlif Türk dövlətlərinin iqtisadi maraqlarını bir-birinə daha sıx bağlayır. Beləliklə, inteqrasiya yalnız siyasi bəyanatlar üzərində deyil, qarşılıqlı iqtisadi maraq və uzunmüddətli layihələr üzərində qurulur. Bunun paralelində ikitərəfli münasibətlərin dərinləşdirilməsi TDT daxilində çoxtərəfli əməkdaşlığın möhkəm bazasını formalaşdırır. Azərbaycanın Türkiyə, Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla münasibətlərinin yüksək səviyyəsi, habelə son illər bu ölkələrlə yaradılan birgə investisiya fondları qarşılıqlı iqtisadi maraqların institusional xarakter aldığını nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin Türk dünyasını Azərbaycanın əsas xarici siyasət prioriteti kimi xarakterizə etməsi bu xəttin uzunmüddətli strategiyanın tərkib hissəsi olduğunu bir daha təsdiqləyir. Lakin Türk dünyasının güclənməsi yalnız iqtisadiyyat, enerji və nəqliyyatla məhdudlaşmır”.

Sevinc Fətəliyeva qeyd edib ki, müasir dövrdə təhlükəsizlik anlayışının özü dəyişib. Dövlətlərin üzləşdiyi risklərin xarakteri getdikcə genişlənir və artıq hərbi-fiziki çərçivədən kənara çıxır. İnformasiya müdaxiləsi, dezinformasiya, hibrid təsir üsulları, radikallaşma cəhdləri və cəmiyyət daxilində qarşıdurma yaratmağa yönəlmiş mexanizmlər milli təhlükəsizliyin mühüm elementinə çevrilib.

“Burada gənclərlə iş ayrıca önəm qazanır. Gənc nəsil xarici informasiya təsirlərinə ən açıq sosial qruplardan biri olmaqla yanaşı, dövlətlərin gələcək inkişaf potensialını müəyyən edən əsas qüvvədir. Buna görə milli kimliyin, tarixi yaddaşın, vətənpərvərlik və dövlətçilik düşüncəsinin qorunması müasir gənclər siyasətinin ayrılmaz hissəsi olmalıdır. Eyni zamanda, gənclərlə yalnız bir istiqamətli kommunikasiya kifayət deyil. Onların fikirlərinin dinlənilməsi, qərarların müzakirəsinə cəlb olunması, Türk dövlətlərinin gəncləri arasında birbaşa əlaqələrin genişləndirilməsi daha dayanıqlı ictimai bağların formalaşmasına imkan verə bilər. TDT çərçivəsində gənclər forumlarının, mübadilə proqramlarının və ortaq platformaların genişləndirilməsi bu baxımdan mühüm önəm kəsb edir”, - deyən deputat əlavə edib ki, regional mənzərə təhlükəsizlik sahəsində koordinasiyanı daha da zəruri edir. Azərbaycanın yaxın coğrafiyasında davam edən silahlı münaqişələr və onların genişlənmə riski region dövlətlərinin təhlükəsizlik məsələlərinə daha kompleks yanaşmasını tələb edir. Prezident İlham Əliyev də ətraf coğrafiyada müharibələrin davam etdiyini və regional təhlükəsizlik məsələlərinin xüsusi əhəmiyyət qazandığını vurğulayıb.

“Belə bir şəraitdə TDT-nin gələcəyini zirvə görüşlərinin sayı və ya qəbul edilən sənədlərlə ölçmək kifayət etməz. Əsas məsələ ortaq siyasi iradənin konkret iqtisadi layihələrə, nəqliyyat və enerji bağlantılarına, təhlükəsizlik sahəsində koordinasiyaya, humanitar əlaqələrə və gənclər arasında davamlı ünsiyyətə çevrilməsidir. Azərbaycan isə bu prosesdə təşəbbüsləri, coğrafi mövqeyi və Türk dövlətləri ilə formalaşdırdığı geniş əməkdaşlıq şəbəkəsi ilə təşkilatın strateji imkanlarının reallaşdırılmasında mühüm rol oynayır”, - deyə millət vəkili söyləyib.

Milli məclisin deputatı Mehriban Vəliyeva bildirib ki, İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatının müsəlman dini idarə rəhbərləri Şurasının üzvlərindən və müşahidəçilərindən, Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçılarından və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətinin qəbulu zamanı çıxışı Azərbaycanın tarixi-mədəni kimliyinin, regional mövqeyinin və beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətlərinin qarşılıqlı əlaqəsini bir daha gündəmə gətirir. Azərbaycanın həm Türk dünyasının, həm də Qafqazın ayrılmaz hissəsi olması, İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsinə verilən önəm ölkəmizin xarici siyasətinin müxtəlif istiqamətlərini birləşdirən mühüm yanaşmadır.

"Bu yanaşmanı yalnız mədəni və dini yaxınlıq çərçivəsində deyil, Azərbaycanın dövlətlərarası münasibətlərdə, regional əməkdaşlıqda, humanitar diplomatiyada və beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrdə həyata keçirdiyi çoxşaxəli fəaliyyət kontekstində qiymətləndirmək lazımdır. Türk dünyası ilə strateji tərəfdaşlıq, Qafqazda sülh və inkişaf gündəliyi, İslam ölkələri ilə siyasi və mədəni əməkdaşlıq Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemindəki rolunun müxtəlif tərəflərini ifadə edir. Azərbaycanın həm Türk dünyasının, həm də Qafqazın ayrılmaz hissəsi olması ölkənin tarixi inkişafının və coğrafi mövqeyinin təbii nəticəsidir. Bu iki mənsubluq bir-birini istisna etmir, əksinə, Azərbaycanın regional və beynəlxalq əlaqələrinin çoxşaxəli xarakterini müəyyənləşdirir. Azərbaycan xalqının tarixi, dili, ədəbiyyatı, mədəniyyəti və mənəvi dəyərləri Türk dünyasının ümumi irsi ilə sıx bağlıdır. Eyni zamanda, ölkəmiz Qafqazın tarixi, siyasi və mədəni məkanının mühüm hissəsidir. Müstəqil Azərbaycan dövlətinin xarici siyasəti bu tarixi və coğrafi reallıqları müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin tələbləri ilə uzlaşdırır. Azərbaycan bir tərəfdən Türk dövlətləri ilə ortaq dəyərlərə əsaslanan əməkdaşlığı dərinləşdirir, digər tərəfdən Qafqazda regional sülhün, təhlükəsizliyin və iqtisadi inkişafın təmin olunmasına xüsusi əhəmiyyət verir. Bu siyasət ölkəmizin öz milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlıq münasibətlərini inkişaf etdirməsinə şərait yaradır. Azərbaycanın xarici siyasətində Türk dünyası ilə əlaqələrin xüsusi yer tutması müstəqillik illərində formalaşmış siyasi iradənin və qarşılıqlı etimadın nəticəsidir. Bu əlaqələr tarixi və mədəni yaxınlıqla yanaşı, dövlətlərarası münasibətlərin, iqtisadi əməkdaşlığın, nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin, təhsil və humanitar mübadilələrin inkişafı ilə müşayiət olunur. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlıq bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Təşkilat üzv dövlətlər arasında siyasi dialoqun inkişafı, iqtisadi və humanitar əlaqələrin genişləndirilməsi, ortaq maraqların beynəlxalq platformalarda müzakirəsi üçün imkan yaradır. Azərbaycanın bu qurumda fəal iştirakı ölkəmizin Türk dünyası ilə münasibətlərinin institusional əsaslarını möhkəmləndirir. Türk dünyası ilə əməkdaşlığın əhəmiyyəti yalnız ortaq keçmişlə bağlı deyil. Müasir mərhələdə bu əlaqələr gələcəyə yönəlmiş strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıyır. Nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, enerji və rəqəmsal əməkdaşlıq, elm və təhsil sahəsində mübadilələr dövlətlər arasında qarşılıqlı asılılığın və əməkdaşlıq imkanlarının artmasına xidmət edir. Azərbaycanın Qafqazın ayrılmaz hissəsi olması isə ölkənin regional proseslərdəki rolunu və məsuliyyətini önə çıxarır. Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sülhün və sabitliyin təmin edilməsi, iqtisadi əlaqələrin inkişafı, nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin genişləndirilməsi, xalqlar arasında etimadın möhkəmləndirilməsi regional gündəliyin əsas məsələlərindəndir. Azərbaycanın xarici siyasətində bu istiqamətlər xüsusi yer tutur. İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsi Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Bu həmrəylik müxtəlif ölkələr və xalqlar arasında qarşılıqlı hörmətin, mədəni əlaqələrin, humanitar əməkdaşlığın və ümumi maraqların inkişaf etdirilməsini nəzərdə tutur. Azərbaycanın İslam dünyası ilə münasibətləri dini və mədəni yaxınlıqla yanaşı, dövlətlərarası əlaqələrə və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığa əsaslanır.

Azərbaycanın İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə əlaqələri bu siyasətin mühüm institusional istiqamətidir. Ölkəmiz İƏT çərçivəsində siyasi dialoqda iştirak edir, regional və beynəlxalq məsələlərlə bağlı mövqeyini ifadə edir, üzv dövlətlərlə ikitərəfli və çoxtərəfli münasibətləri inkişaf etdirir. Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın İslam ölkələri ilə qarşılıqlı etimad və hörmətə əsaslanan əlaqələrinin möhkəmlənməsinə imkan yaradır. İƏT çərçivəsində Azərbaycan üçün mühüm məsələlərdən biri də ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi ilə bağlı mövqeyinin beynəlxalq səviyyədə ifadə olunması olmuşdur. Azərbaycan müstəqillik illərində beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, dövlətlərin ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmətin vacibliyini ardıcıl şəkildə vurğulayıb. Bu mövqenin İslam dünyasının çoxtərəfli platformalarında ifadə olunması ölkəmizin xarici siyasət gündəliyinin mühüm tərkib hissəsini təşkil edib. İslam dünyası ilə əməkdaşlığın əhəmiyyəti yalnız siyasi məsələlərlə məhdudlaşmır. Təhsil, elm, mədəniyyət, səhiyyə, humanitar yardım və mədəni irsin qorunması kimi sahələr xalqlar arasında əlaqələrin inkişafında mühüm rol oynayır.

Azərbaycanın İslam ölkələri ilə əməkdaşlığında bu istiqamətlərin genişləndirilməsi qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycanın İslam həmrəyliyinə verdiyi önəm ölkəmizin öz milli-mədəni irsinə münasibətində də özünü göstərir. Azərbaycan tarixən müxtəlif xalqların və dini icmaların birgə yaşadığı məkan olub. Müxtəlif dini abidələrin, tarixi-mədəni irsin qorunması, tolerantlıq ənənələrinin yaşadılması və mədəni müxtəlifliyin inkişaf etdirilməsi ölkəmizin mədəni siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Bu təcrübənin beynəlxalq müstəvidə təqdim olunması Azərbaycanın humanitar diplomatiyasının imkanlarını genişləndirir. İslam Dünyası Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı — ICESCO — Azərbaycan üçün təhsil, elm, mədəniyyət və tarixi irsin qorunması sahələrində beynəlxalq əməkdaşlığın mühüm platformalarından biridir. Təşkilatla əlaqələr ölkəmizin İslam dünyası ilə humanitar münasibətlərinin inkişafına, elmi və mədəni mübadilələrin genişlənməsinə imkan yaradır. Azərbaycanın ICESCO ilə əməkdaşlığını ölkəmizin mədəni diplomatiyasının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirmək olar. Mədəni diplomatiya dövlətlərin tarixi-mədəni irsinin, milli dəyərlərinin və humanitar potensialının beynəlxalq aləmdə tanıdılmasına, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinə xidmət edir. Bu baxımdan Azərbaycanın müxtəlif mədəniyyətlərin və dini icmaların irsinə münasibəti mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın multikulturalizm təcrübəsi də bu istiqamətdə diqqət çəkən məsələlərdəndir. Ölkəmizdə müxtəlif xalqların və dini icmaların tarixi-mədəni irsinin qorunması, dini abidələrin mühafizəsi və mədəni müxtəlifliyin yaşadılması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətləri kimi təqdim olunur. Bu yanaşma İslam dünyası ilə əməkdaşlıq çərçivəsində mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafı üçün əlavə imkanlar yaradır.

ICESCO çərçivəsində əməkdaşlıq təhsil və elm sahələrində də əhəmiyyətlidir. Müasir dövrdə təhsil, elmi tədqiqatlar, rəqəmsal texnologiyalar və innovasiya dövlətlərin inkişafında mühüm rol oynayır. İslam dünyasının müxtəlif ölkələri arasında bu sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi qarşılıqlı təcrübə mübadiləsinə, insan kapitalının inkişafına və ortaq elmi təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə şərait yaradır. Azərbaycanın beynəlxalq mədəni və humanitar layihələrə ev sahibliyi etməsi ölkəmizin bu istiqamətdəki fəaliyyətinin mühüm tərəflərindən biridir. Belə tədbirlər ölkəmizin mədəniyyətlərarası dialoqa verdiyi töhfələri nümayiş etdirməklə yanaşı, Azərbaycanı müxtəlif ölkələrin nümayəndələrinin bir araya gəldiyi əməkdaşlıq məkanı kimi təqdim edir.

Azərbaycanın İslam həmrəyliyinə verdiyi önəmin mühüm nümunələrindən biri 2017-ci ildə Bakıda keçirilmiş IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarıdır. “Birlikdə” şüarı ilə təşkil olunan bu beynəlxalq idman tədbiri İslam dünyasının müxtəlif ölkələrindən gələn idmançıların və nümayəndə heyətlərinin bir araya gəlməsinə şərait yaradıb.

İslam Həmrəyliyi Oyunlarının keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq idman tədbirlərinin təşkili sahəsində təcrübəsini nümayiş etdirdi. Eyni zamanda, bu tədbir idman vasitəsilə xalqlar arasında dostluq və qarşılıqlı anlaşmanın inkişaf etdirilməsinə xidmət edən mühüm humanitar platforma oldu. Müxtəlif ölkələrdən gələn iştirakçıların Bakıda bir araya gəlməsi mədəni əlaqələrin genişlənməsinə, qarşılıqlı ünsiyyətin və əməkdaşlığın inkişafına imkan yaratdı.

İdman diplomatiyası müasir beynəlxalq münasibətlərdə dövlətlər arasında əlaqələrin inkişaf etdirilməsi üçün istifadə olunan vasitələrdən biridir. İdman tədbirləri xalqların bir-birini daha yaxından tanımasına, mədəniyyətlərarası ünsiyyətin güclənməsinə və qarşılıqlı hörmətin formalaşmasına şərait yaradır. Azərbaycanın 2017-ci ildə İslam Həmrəyliyi Oyunlarına ev sahibliyi etməsi də bu baxımdan ölkəmizin beynəlxalq humanitar əlaqələrinin mühüm nümunəsi kimi çıxış edir.

Bu tədbir Azərbaycanın İslam dünyası ilə əməkdaşlığının yalnız siyasi platformalarla məhdudlaşmadığını göstərən nümunələrdən biridir. Siyasi dialoq, mədəni mübadilə, təhsil, elm və idman sahələrində əməkdaşlıq bir-birini tamamlayan istiqamətlərdir. Azərbaycanın bu sahələrdə həyata keçirdiyi layihələr ölkəmizin beynəlxalq əlaqələrinin çoxşaxəli xarakterini nümayiş etdirir. Azərbaycanın Türk dünyası ilə strateji tərəfdaşlığı və İslam ölkələri ilə həmrəylik siyasəti ölkəmizin regional və beynəlxalq mövqeyinə təsir edən amillərdən biridir. Bu əlaqələr Azərbaycanın müxtəlif siyasi, iqtisadi, mədəni və humanitar platformalarda iştirakını genişləndirir. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlıq Azərbaycanın türk dövlətləri ilə əlaqələrinin institusional əsaslarını möhkəmləndirir. İƏT və ICESCO ilə əməkdaşlıq isə ölkəmizin İslam dünyası ilə siyasi, mədəni və humanitar əlaqələrini inkişaf etdirir. Bu istiqamətlər müxtəlif məzmun daşısa da, onların ortaq cəhəti qarşılıqlı hörmətə, əməkdaşlığa və dövlətlər arasında əlaqələrin genişləndirilməsinə əsaslanmasıdır. Azərbaycanın Qafqazda yerləşməsi də bu əlaqələrə əlavə regional məzmun verir. Ölkəmiz Türk dünyası ilə Qafqaz arasında, eləcə də müxtəlif regional əməkdaşlıq məkanları arasında əlaqələndirici mövqeyə malikdir. Nəqliyyat-kommunikasiya layihələri, iqtisadi əlaqələr və humanitar əməkdaşlıq Azərbaycanın bu mövqeyinin praktiki əhəmiyyətini artıran amillərdir. Regional əməkdaşlığın inkişafı üçün siyasi dialoqla yanaşı, iqtisadi və humanitar əlaqələrin də genişləndirilməsi vacibdir. Dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsi, iqtisadi əlaqələrin inkişafı və xalqlar arasında mədəni mübadilələrin artması regionda sabitliyin və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə şərait yaradır.

Müasir beynəlxalq münasibətlərdə dövlətlərin xarici siyasətinin səmərəliliyi onların müxtəlif əməkdaşlıq platformalarında iştirakından, tərəfdaşlıq əlaqələrindən və beynəlxalq gündəliyə verdikləri töhfələrdən də asılıdır. Azərbaycan Türk dünyası, İslam dünyası və Qafqazla bağlı siyasətini çoxtərəfli əməkdaşlıq imkanları ilə əlaqələndirir. Bu yanaşma Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin müxtəlif istiqamətlərdə inkişaf etdirilməsinə şərait yaradır. Türk dünyası ilə əlaqələr ortaq tarixi-mədəni bağlara və strateji tərəfdaşlığa əsaslanır. İslam ölkələri ilə münasibətlər siyasi dialoq, həmrəylik, mədəni və humanitar əməkdaşlıq istiqamətlərində inkişaf edir. Qafqazda isə regional sülh, sabitlik və iqtisadi inkişaf məsələləri ön plana çıxır. Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsi yalnız siyasi və diplomatik əlaqələrin sayının artması ilə ölçülmür. Burada ölkənin beynəlxalq layihələrdə iştirakı, humanitar təşəbbüsləri, mədəni irsin qorunmasına verdiyi töhfələr, təhsil və elm sahəsində əməkdaşlığı, eləcə də müxtəlif dövlətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın inkişafına xidmət edən fəaliyyəti də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Azərbaycanın İƏT və ICESCO çərçivəsində fəaliyyəti, Türk Dövlətləri Təşkilatında iştirakı və 2017-ci ildə İslam Həmrəyliyi Oyunlarına ev sahibliyi etməsi ölkəmizin beynəlxalq əlaqələrinin müxtəlif istiqamətlərini əks etdirən nümunələrdir. Bu fəaliyyətlər Azərbaycanın tarixi-mədəni kimliyinin və regional mövqeyinin beynəlxalq əməkdaşlıq imkanları ilə əlaqələndirilməsinə xidmət edir. Azərbaycanın Türk dünyası və İslam ölkələri ilə münasibətlərinin inkişafında sülh və qarşılıqlı hörmət prinsipləri mühüm yer tutur. Dövlətlər arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi, mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafı və humanitar əlaqələrin möhkəmləndirilməsi xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın artmasına şərait yaradır. İslam həmrəyliyi də bu baxımdan müxtəlif ölkələr arasında qarşılıqlı dəstək və əməkdaşlıq imkanlarının inkişaf etdirilməsi kimi qiymətləndirilə bilər. İslam dünyasının müxtəlif ölkələri arasında siyasi və iqtisadi fərqlər mövcud olsa da, mədəni və humanitar əlaqələrin inkişafı ümumi maraqların müzakirəsinə və qarşılıqlı münasibətlərin genişləndirilməsinə imkan yaradır. Azərbaycanın beynəlxalq siyasətində bu yanaşma ölkənin öz milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, regional və beynəlxalq əməkdaşlığa töhfə verməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Türk dünyası ilə strateji tərəfdaşlıq, İslam dünyası ilə həmrəylik və Qafqazda regional əməkdaşlıq bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi çıxış edir. Prezident cənab İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın həm Türk dünyasının, həm də Qafqazın ayrılmaz hissəsi olması ilə bağlı vurğulanan fikirlər ölkəmizin tarixi-mədəni kimliyinin və regional mövqeyinin müasir xarici siyasətdəki əhəmiyyətini göstərir. İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsinə verilən önəm isə Azərbaycanın İslam dünyası ilə siyasi, mədəni və humanitar əlaqələrinin inkişafına yönəlmiş siyasətinin mühüm istiqamətini ifadə edir.

Azərbaycanın İƏT və ICESCO çərçivəsində fəaliyyəti, Türk Dövlətləri Təşkilatında iştirakı, 2017-ci ildə İslam Həmrəyliyi Oyunlarına ev sahibliyi etməsi ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının müxtəlifliyini nümayiş etdirir. Bu fəaliyyətlər Azərbaycanın tarixi-mədəni irsini və regional mövqeyini beynəlxalq platformalarda təqdim etməsinə, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın inkişafına və əməkdaşlıq əlaqələrinin genişləndirilməsinə xidmət edir.

Müasir mərhələdə Azərbaycanın xarici siyasətində Türk dünyası ilə strateji tərəfdaşlıq, İslam dünyası ilə həmrəylik və Qafqazda regional əməkdaşlıq bir-biri ilə əlaqəli istiqamətlərdir. Bu yanaşma ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemində öz milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, müxtəlif dövlətlər və xalqlar arasında qarşılıqlı hörmətə, sülhə və əməkdaşlığa əsaslanan əlaqələrin inkişafına verdiyi önəmi əks etdirir".